14 656 27 01 
biuro@interakcja.com.pl 
Prace nad nowelizacją Prawa budowlanego trwały od czerwca 2025 r., a ich głównym celem było uproszczenie procesu inwestycyjnego. 18 grudnia 2025 r. ustawa została podpisana przez prezydenta. Większość weszła w życie 7 stycznia 2026 r. (14 dni po ogłoszeniu Ustawy z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, Dziennik Ustaw 2025 poz. 1847).
Wyjątkiem są przepisy dotyczące miejsc doraźnego schronienia, które obowiązują od 1 stycznia. Natomiast te związane m.in. z wprowadzeniem Warunków technicznych, jakim powinny podlegać budynki i ich usytuowanie mają obowiązywać od 20 września 2026 г.
Nowe zwolnienia z pozwolenia na budowę
Jednym z głównych celów nowelizacji jest rozszerzenie katalogu inwestycji możliwych do realizacji bez konieczności uzyskiwania pozwolenia na budowę. W zamian w wielu przypadkach wystarczy zgłoszenie inwestycji wraz z wymaganymi załącznikami i spełnieniem obowiązków projektowych i formalnych. Do inwestycji, które będą mogły być realizowane po zgłoszeniu (bez pozwolenia), należą m.in.:
- wolnostojące budynki użyteczności publicznej o powierzchni użytkowej do 200 mkw., jeżeli ich obszar oddziaływania mieści się na działce projektowanej,
- wolnostojące przydomowe schrony ochronne o powierzchni użytkowej do 35 mkw.,
- wolnostojące kontenery telekomunikacyjne o powierzchni zabudowy do 35 mkw.,
- bezodpływowe zbiorniki na wody opadowe lub roztopowe związane z produkcją rolną, do odpowiedniej wielkości określonej przepisami.
Formalności przy zgłoszeniu
Chociaż w określonych przypadkach pozwolenie na budowę przestaje być konieczne, inwestor nadal będzie musiał spełnić szereg formalności:
- sporządzić i dołączyć projekt zagospodarowania działki i projekt architektoniczno-budowlany,
- ustanowić kierownika budowy i prowadzić dziennik budowy,
- poinformować organ administracyjny o zakończeniu budowy oraz poddać budowę okresowym kontrolom,
- prowadzić książkę obiektu budowlanego przy obiektach, które tego wymagają.
Bez pozwolenia i zgłoszenia
Nowelizacja poszerza także katalog robót i instalacji, które nie wymagają ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia. Dotychczasowa lista obejmowała m.in. instalowanie pomp ciepła oraz kolektorów słonecznych i urządzeń fotowoltaicznych. Nowością jest możliwość instalacji magazynów energii elektrycznej o pojemności nominalnej do 20 kWh bez formalności budowlanych, co ma ułatwić adaptację odnawialnych źródeł energii przy budynkach mieszkalnych i usługowych.
Mechanizm „żółtej kartki”
Nowe przepisy wprowadzają też tzw. mechanizm „żółtej kartki". To instrument nadzoru budowlanego, który ma - zamiast natychmiastowego wszczęcia postępowania administracyjnego - dawać inwestorowi możliwość naprawienia istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu lub przepisów. Dotyczy to sytuacji, gdy roboty budowlane prowadzone są niezgodnie z pozwoleniem, projektem lub przepisami, ale naruszenia nie są tak poważne, by od razu zatrzymać budowę. W takim przypadku organ nadzoru budowlanego może:
- wydać ostrzeżenie („żółtą kartkę") z wezwanie do usunięcia uchybień w określonym terminie,
- dać inwestorowi czas na doprowadzenie inwestycji do zgodności, zamiast od razu wszczynać postępowanie administracyjne lub nakładać kary.
Mechanizm ten ma zachęcać do naprawy błędów i zgodności z projektem, jednocześnie odciążając administrację od formalnych postępowań w każdej sytuacji niezgodności.
Doprecyzowane definicje
Nowelizacja wprowadza również jasne definicje kluczowych pojęć prawnych w Prawie budowlanym, co ma wyeliminować dotychczasowe wątpliwości interpretacyjne i ułatwić stosowanie przepisów. Przykłady doprecyzowanych definicji to: wiata, budynek mieszkalny i budynek mieszkalny wielorodzinny, budynek użyteczności publicznej, magazyn energii elektrycznej, działka budowlana, zabudowa jednorodzinna czy zabudowa zagrodowa.
Miejsca doraźnego schronienia
Od 1 stycznia 2026 r. nowe przepisy wynikające z również znowelizowanej ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej nakładają dodatkowe wymagania projektowe dla niektórych kategorii budynków. W szczególności budynki mieszkalne wielorodzinne oraz budynki użyteczności publicznej z kondygnacjami podziemnymi muszą być zaprojektowane tak, aby umożliwiały organizację miejsc doraźnego schronienia. W tych przepisach są planowane kolejne zmiany.
Nowe Warunki techniczne
Przeprowadzana jest też szeroko zakrojona reforma Warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepisy mają wejść w życie 20 września 2026 r.
Zmiany te obejmują m.in. wytyczne dotyczące akustyki budynków, efektywności energetycznej, termomodernizacji, jakości środowiska wewnętrznego oraz bezpieczeństwa użytkowników. W projekcie zmian przewidziano także wymogi dotyczące ogrodzeń i bram w kontekście bezpieczeństwa użytkowników przestrzeni.
Źródło tekstu: Gazeta Krakowska, 13 stycznia 2026 r.